Aralık geldiğinde muhasebe ekiplerinin gündemi tek kelimeye iner: kapanış. Faturalar bitmeden kur değerlemesi, amortisman, KDV, yansıtma kayıtları ve vergi karşılığı sıraya girer. Bir adım atlanırsa bilanço tutmaz, düzeltme fişleri çoğalır ve e-Defter teslim tarihi baskı yaratır. Yıl sonu kapanış işlemleri doğru sırayla yapıldığında ise iş günlerden saatlere iner.
Bu rehberde dönem sonu muhasebe işlemlerini sırasıyla, sayısal bir örnekle ve sık yapılan hatalarla anlatıyoruz. Son bölümde WAGONN Thalamus (ERP/Fi) ile kapanışın tek ekrandan nasıl yönetildiğini gösteriyoruz.
Yıl Sonu Kapanış İşlemleri Nedir?
Yıl sonu kapanış işlemleri, mali yılın son gününde hesapların doğru dönem sonucunu göstermesi için yapılan değerleme, tahakkuk, yansıtma ve kapanış kayıtlarıdır. Gelir tablosu hesapları (6xx) 690 ve 692 üzerinden 590/591'e kapatılır, bilanço hesapları kapanış kaydıyla sıfırlanır ve ertesi yıl açılış kaydıyla yeniden açılır.
Kapanış iki katmanlıdır:
- Ay sonu (dönem sonu) işlemleri: Her ay tekrarlanan KDV, kur değerleme, tahakkuk, amortisman ve 7/A yansıtma kayıtları.
- Yıl sonu işlemleri: Son ayın kapanışına ek olarak vergi karşılığı, gelir tablosunun kapatılması, bilanço kapanış/açılışı ve sonucun geçmiş yıllara devri.
Dönem Sonu Muhasebe İşlemleri: 8 Adımlık Sıra
| Adım | İşlem | Tipik hesaplar |
|---|---|---|
| 1 | Belgelerin tamamlanması ve cari mutabakat | 120, 320, 329 |
| 2 | Kur değerlemesi (dövizli açık kalemler) | 646 / 656 |
| 3 | Gider tahakkukları ve peşin gider ayrımı | 180, 280, 381 |
| 4 | Amortisman | 257, 268, 730/760/770 |
| 5 | 7/A gider hesaplarının 6xx'e yansıtılması | 7xx → 62x, 63x |
| 6 | KDV kapanışı | 191, 391 → 190 veya 360 |
| 7 | Vergi karşılığı | 691 / 370 |
| 8 | Gelir tablosu kapanışı ve devir | 690 → 692 → 590/591 → 570/580 |
- Belgeleri tamamlayın. Yılın son faturaları, irsaliyeleri ve masraf belgeleri girilmeden değerleme yapmayın. Müşteri ve tedarikçilerle cari mutabakat yapın.
- Kur değerlemesi. Dövizli alacak, borç ve banka bakiyeleri dönem sonu kuruyla değerlenir; fark kambiyo kârı veya zararına gider.
- Tahakkuklar. Bu yıla ait olup faturası gelmemiş giderler tahakkuk ettirilir, gelecek yıla ait peşin ödemeler ayrılır.
- Amortisman. Duran varlıkların son dönem amortismanı ayrılır.
- Yansıtma. 7/A seçeneğinde 7xx maliyet hesapları ilgili 6xx gelir tablosu hesaplarına yansıtılır.
- KDV kapanışı. 391 Hesaplanan KDV ile 191 İndirilecek KDV karşılaştırılır. Hesaplanan fazlaysa fark 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar'a, indirilecek fazlaysa 190 Devreden KDV'ye aktarılır.
- Vergi karşılığı. Mali kâr üzerinden yasal oranla kurumlar vergisi karşılığı ayrılır.
- Kapanış ve devir. 6xx hesapları 690'a, vergi sonrası 692'ye, oradan 590 Dönem Net Kârı ya da 591 Dönem Net Zararı'na kapatılır. Yeni yılda sonuç 570 Geçmiş Yıllar Kârları veya 580 Geçmiş Yıllar Zararları'na devredilir.
Sayısal örnek
Aralık KDV'si: 391 bakiyesi 120.000 TL, 191 bakiyesi 85.000 TL. Fark 35.000 TL ödenecek KDV olarak 360'a aktarılır.
Yıllık gelir tablosu (örnek, TL):
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| 600 Yurt İçi Satışlar | 5.000.000 |
| 62x Satışların Maliyeti | (3.200.000) |
| 63x Faaliyet Giderleri | (1.100.000) |
| 64x Diğer Olağan Gelirler | 100.000 |
| 66x Finansman Giderleri | (200.000) |
| 690 Dönem Kârı | 600.000 |
| Vergi karşılığı (örnekte %25 varsayıldı) | (150.000) |
| 692 → 590 Dönem Net Kârı | 450.000 |
Ertesi yıl 450.000 TL, 590'dan 570 Geçmiş Yıllar Kârları'na devredilir. Vergi oranı örnek amaçlıdır; uygulamada yürürlükteki yasal oran kullanılır.
Excel ve Basit Muhasebe Programında Sık Yapılan Hatalar
- Sıra karışır. KDV veya vergi karşılığı, kur değerlemesi ve yansıtmadan önce yapılınca rakamlar yeniden hesaplanır.
- Kapatılmış döneme kayıt girilir. Beyannamesi verilmiş aya geriye tarihli fiş atılır, yevmiye madde numaraları kayar.
- Fiş silinerek düzeltme yapılır. Denetim izi kaybolur, bağımsız denetimde açıklanamayan farklar çıkar.
- Bilanço kapanış/açılış kaydı iki kez sayılır. Elle girilen kapanış fişi raporlarda bakiyeleri sıfırlar ya da çift sayar.
- Mizan Excel'de tutulur. Saklanan bakiyelerle defter arasında fark oluşur, kimse hangisinin doğru olduğunu bilemez.
- UFRS ayrı dosyada hazırlanır. Grup raporlaması için VUK rakamları her yıl elle düzeltilir.
WAGONN Thalamus ile Yıl Sonu Kapanış
Thalamus, kapanışı dağınık işler yerine tek bir Dönem Sonu ekranında toplar (Hesap Planı → Dönem Sonu):
- Dönem sonu kontrol listesi: KDV dönemi kapanışı, dövizli açık kalemlerin kur değerlemesi, tekrarlayan giderlerin tahakkuku, amortisman çalıştırması ve 7/A yansıtma aynı ekranda izlenir.
- KDV kapanışı: 191 ile 391 karşılaştırılır; sonuç 190 Devreden KDV ya da 360 Ödenecek KDV'ye aktarılır. Kapanış ters kayıtla geri açılabilir.
- Aylık yansıtma: 7/A maliyet hesapları 6xx'e yansıtılır; geçen ayın yansıtması gece işiyle otomatik çalışır.
- Tek işlemde mali yıl kapanışı: Son ayın yansıtması, kurumlar vergisi karşılığı fişi ve gelir tablosu hesaplarının 6xx → 690 → 692 → 590/591 kapanışı tek adımda yapılır.
- Türetilen bilanço kapanış/açılışı: Bilanço kapanış ve açılış kayıtları saklanmaz, otomatik türetilir. Böylece bakiyeler hiçbir raporda çift sayılmaz.
- Sonucun devri: Yeni yılda dönem sonucu tek tıkla 570 Geçmiş Yıllar Kârları ya da 580 Geçmiş Yıllar Zararları'na devredilir.
- Dönem kilidi ve belge bütünlüğü: Kayda alınan belge değiştirilemez; düzeltme yalnızca ters kayıtla (storno) yapılır. İsterseniz ters kaydın, asıl kaydı yapandan farklı bir kullanıcı tarafından yapılması (görevler ayrılığı) zorunlu tutulabilir.
- Canlı mizan: Mizan yevmiyeden anlık hesaplanır; saklanan bakiye olmadığı için defterle fark oluşmaz.
- Yasal defterler ve e-Defter: Yevmiye defteri ve büyük defter, mali yıl başından kesintisiz madde numarasıyla üretilir. e-Defter için XBRL-GL formatında yevmiye (YEV) ve büyük defter (KEB) dosyası oluşturulur; imzalama ve berat süreci kullandığınız e-Defter sağlayıcısında tamamlanır.
- Paralel UFRS defteri: UFRS defteri yerel defterden türetilir, ay sonu UFRS düzeltme kuralları uygulanır; bilanço ve gelir tablosu her defter için ayrı alınır.
Cari mutabakatı hızlandırmak için Receptor finans portalı üzerinden iş ortaklarınız ekstre ve mutabakatlarını kendileri görebilir.
Yıl Sonu Kapanış Kontrol Listesi
- Yılın tüm satış ve alış faturaları, irsaliyeler ve masraf belgeleri girildi
- Müşteri ve tedarikçi cari mutabakatları tamamlandı
- Banka hesapları ekstrelerle mutabık
- Dövizli açık kalemler dönem sonu kuruyla değerlendi
- Gider tahakkukları ve peşin gider ayrımları yapıldı
- Amortisman çalıştırıldı
- 7/A yansıtma kayıtları tamamlandı
- Aralık KDV dönemi kapatıldı
- Kurumlar vergisi karşılığı ayrıldı
- Gelir tablosu hesapları 690 → 692 → 590/591 kapatıldı
- Dönem kilitlendi, e-Defter dosyaları oluşturuldu
- Yeni yılda sonuç 570/580'e devredildi
Sonraki Adım
Kapanış, doğru yazılım kadar doğru süreç sırası ister. Kapanış takviminizi ve hesap planınızı birlikte değerlendirmek için ERP çözümümüzü inceleyebilir, Thalamus'u kendi verinizle görmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Yıl sonu kapanış kayıtları hangi sırayla yapılır?
Önce belgeler ve mutabakatlar tamamlanır, ardından kur değerlemesi, tahakkuklar, amortisman ve 7/A yansıtma yapılır. Sonra KDV kapanışı ve vergi karşılığı, en son gelir tablosu hesaplarının 690, 692 ve 590/591'e kapatılması gelir.
690 ve 692 hesapları arasındaki fark nedir?
690 Dönem Kârı veya Zararı vergi öncesi sonucu, 692 Dönem Net Kârı veya Zararı ise vergi karşılığı düşüldükten sonraki net sonucu gösterir. 692 bilançoda 590 ya da 591'e kapatılır.
Bilanço hesapları neden kapatılır?
Yasal defterlerde yıl kapanış kaydıyla bilanço hesapları sıfırlanır ve yeni yıl açılış kaydıyla aynı bakiyeler yeniden açılır. Bu kayıtlar yazılımda saklanırsa raporlarda çift sayım riski doğar; türetilmeleri daha güvenlidir.
Kapanıştan sonra hata fark edilirse ne yapılır?
Kayda alınmış fiş silinmez veya değiştirilmez. Hatalı kayıt ters kayıtla (storno) iptal edilir ve doğru kayıt yeniden girilir; böylece denetim izi korunur.
Dönem sonu işlemleri her ay mı yapılmalı?
KDV, kur değerleme, tahakkuk, amortisman ve yansıtma aylık yapılırsa aralık kapanışı yalnızca son ayın işlemleri ve yıl sonu kayıtlarından ibaret kalır.
